Пытанне: Як праваўладальніку не парушыць асабістае немаёмаснае права аўтара на недатыкальнасць твора?

Адказ: Праваўладальнік – гэта фізічная і (або) юрыдычная асоба, якая валодае выключным правам на аб'ект аўтарскага права (абзац 18 артыкула 4 Закона Рэспублікі Беларусь ад 17 мая 2011 г. № 262-З "Аб аўтарскім праве і сумежных правах" (далей – Закон)). Выключнае права з'яўляецца адным з маёмасных правоў на твор (пункт 1 артыкула 6 Закона).

Асабістыя немаёмасныя правы аўтара падлягаюць ахове незалежна ад прыналежнасці маёмасных правоў на твор (частка першая пункта 2 артыкула 15 Закона). Аб праве аўтара на недатыкальнасць твора сказана ў артыкуле 15 Закона.

Так, пры жыцці аўтара без яго згоды не дапушчаецца ўнясенне ў яго твор любых змяненняў, скарачэнняў і дадаткаў. Аўтар мае права пярэчыць супраць усялякага скажэння свайго твора, а таксама любога іншага замаху на твор, здольных нанесці шкоду яго гонару або годнасці (абзац чацвёрты часткі першай пункта 1 артыкула 15 Закона).

Пасля смерці аўтара і ў перыяд дзеяння выключнага права на твор асоба, якая валодае выключным правам, мае права дазволіць унясенне ў твор змяненняў, скарачэнняў і дапаўненняў пры ўмове, што гэтым не скажаецца задума аўтара, не парушаецца цэласнасць успрымання твора і гэта не супярэчыць волі аўтара, пэўна выказанай у завяшчанні (абзац чацвёрты часткі першай пункта 1 артыкула 15 Закона). Таксама па патрабаванні зацікаўленых асоб дапускаецца абарона гонару і годнасці аўтара (частка другая пункта 1 артыкула 153 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей – Грамадзянскі кодэкс)).

Пасля заканчэння тэрміну дзеяння выключнага права і з пераходам твора ў грамадскі здабытак па патрабаванні зацікаўленых асоб ажыццяўляецца абарона гонару і годнасці аўтара (частка другая пункта 1 артыкула 153 і пункт 5 артыкула 994 Грамадзянскага кодэкса). Адзначым таксама, што праваўладальнік страчвае свой прававы статус. Творы, якія перайшлі ў грамадскі здабытак, могуць свабодна выкарыстоўвацца любой асобай (пункт 5 артыкула 994 Грамадзянскага кодэкса).

Такім чынам, права аўтара на недатыкальнасць твора ахоўваецца бестэрмінова, аднак пасля смерці аўтара і заканчэння тэрміну дзеяння выключнага права на твор змест права на недатыкальнасць твора перажывае пэўныя змены, што неабходна ўлічваць для захавання дадзенага права.