Пытанне: Ці можна перадаць у спадчыну выключнае права на аб'екты аўтарскага права або сумежных правоў і што для гэтага трэба зрабіць праваўладальніку?

Адказ: Згодна з п. 1 арт. 42 Закона Рэспублікі Беларусь ад 17 мая 2011 г. № 262-З «Аб аўтарскім праве і сумежных правах» (Закон аб аўтарскім праве) выключнае права на аб'ект аўтарскага права або сумежных правоў пераходзіць у спадчыну або ў парадку іншага правапераемства, калі іншае не прадугледжана Законам аб аўтарскім праве.

У адпаведнасці з п. 1 арт. 1032 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь (ГК) атрыманне ў спадчыну ажыццяўляецца па завяшчанні і законе.

Калі аўтар (іншы праваўладальнік) хоча, каб прыналежныя яму выключныя правы на канкрэтныя аб'екты аўтарскага права або сумежных правоў перайшлі ў спадчыну пэўнай асобе (не абавязкова сваяку), то неабходна складанне завяшчання (арт. 1040-1041 ГК). Звяртаем увагу, што завяшчанне павінна быць складзена ў пісьмовай форме, засведчана натарыусам і ўласнаручна падпісана завяшчальнікам (арт. 1044 ГК).

Таксама пры складанні завяшчання аўтару (праваўладальніку) трэба ўлічыць, што калі ў яго маюцца непаўналетнія або непрацаздольныя дзеці, непрацаздольныя муж і жонка або бацькі, то незалежна ад зместу завяшчання такія асобы будуць мець права на абавязковую долю ў спадчыне (арт. 1064 ГК).

У выпадку калі завяшчанне ў аўтара (праваўладальніка) адсутнічае альбо вызначае лёс не ўсёй спадчыны, адбудзецца атрыманне ў спадчыну па законе (п. 2 арт. 1032 ГК). Для таго каб выключнае права на аб'екты аўтарскага права і сумежных правоў, як і на любую іншую спадчынную маёмасць, перайшло спадчыннікам па законе, аўтару (праваўладальніку) спецыяльна рабіць нічога не трэба: згодна з п. 1 арт. 1056 ГК спадчыннікі па законе прызываюцца да ўспадкавання ў парадку чарговасці, прадугледжанай арт. 1057-1063 ГК (напрыклад, спадчыннікамі па законе першай чаргі з'яўляюцца дзеці, муж і бацькі памерлага, пры іх адсутнасці спадчыннікамі па законе другой чаргі з'яўляюцца паўнародныя і непаўнародныя браты і сёстры спадчынадаўца і г. д.), і ўспадкуюць у роўных долях.

02.2026
Падрыхтавалі: Т.П. Цэдрык (намеснік начальніка упраўлення аўтарскага і сумежных правоў - начальнік аддзела рэгістрацыі правоў НЦІУ), Д.Х. Градоўкіна (вядучы спецыяліст аддзела рэгістрацыі правоў кіравання аўтарскага і сумежных правоў НЦІУ)