Пытанне: Кампанія «А» з'яўляецца ўладальнікам таварнага знака, які ахоўваецца ў Рэспубліцы Беларусь. У рамках маніторынгу дзейнасці канкурэнтаў кампанія «А» выявіла, што ў грамадзянскім абароце Рэспублікі Беларусь кампанія «Б» выкарыстоўвае абазначэнне, якое змяшчае асобныя элементы таварнага знака кампаніі «А». Кампанія «А» цікавіцца, што можа зрабіць у такой сітуацыі.

Адказ: У першую чаргу неабходна адзначыць, што ў адпаведнасці з п. 1 ст. 3 Закона Рэспублікі Беларусь ад 5 лютага 1993 г. № 2181-XII «Аб таварных знаках і знаках абслугоўвання» (далей – Закон аб таварных знаках) уладальнік таварнага знака мае выключнае права выкарыстоўваць таварны знак, можа распараджацца гэтым выключным правам, а таксама мае права забараняць выкарыстанне таварнага знака іншымі асобамі.

Значыць, выкарыстанне таварнага знака без згоды ўладальніка з'яўляецца парушэннем выключнага права на таварны знак. Пры гэтым згодна з п. 3 арт. 3 Закона аб таварных знаках парушэннем выключнага права на таварны знак прызнаецца выкарыстанне не толькі самога таварнага знака, але і абазначэння, падобнага з ім да ступені змешвання, без дазволу ўладальніка таварнага знака, якое выражаецца ў здзяйсненні дзеянняў, прадугледжаных п. 1 арт. 20 указанага Закона, у адносiнах да аднародных тавараў, а таксама неаднародных тавараў, абазначаных таварным знакам, прызнаным агульнавядомым у Рэспублiцы Беларусь.

Закон аб таварных знаках указвае, што выкарыстанне таварнага знака для індывідуалізацыі тавараў, у адносінах да якіх зарэгістраваны таварны знак, ажыццяўляецца ў тым ліку (адпаведна, пералік спосабаў не з'яўляецца закрытым) шляхам прымянення таварнага знака:

• на таварах, якія вырабляюцца, прапануюцца да продажу, прадаюцца ці іншым чынам уводзяцца ў грамадзянскі абарот, захоўваюцца, перавозяцца або ўвозяцца на тэрыторыю Рэспублікі Беларусь у мэтах увядзення ў грамадзянскі абарот, а таксама на этыкетках, упакоўках такіх тавараў;
• на дакументацыі, звязанай з увядзеннем тавараў у грамадзянскі абарот;
• пры выкананні работ і (або) аказанні паслуг;
• у рэкламе, друкаваных выданнях, на шыльдах, пры дэманстрацыі экспанатаў на выставах і кірмашах, якія праводзяцца ў Рэспубліцы Беларусь;
• у глабальнай камп'ютарнай сетцы Інтэрнэт (у тым ліку ў даменным імені, пры іншых спосабах адрасацыі).

Зыходзячы з выкладзенага, уладальніку таварнага знака неабходна ўстанавіць, ці з'яўляецца выкарыстанае абазначэнне падобным да ступені змешвання з яго таварным знакам.

Неабходна адзначыць, у адпаведнасці з п. 1 Палажэння аб Нацыянальным цэнтры інтэлектуальнай уласнасці (далей – НЦІУ), зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 31 мая 2004 г. № 641, НЦІУ забяспечвае ахову правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці і ажыццяўляе вызначаныя заканадаўствам функцыі патэнтнага органа.

Пры гэтым паводле падп. 5.4 п. 5 указанага Палажэння НЦІУ прымае да разгляду заяўкі на выдачу пасведчанняў на таварныя знакі, праводзіць экспертызу гэтых заявак, ажыццяўляе дзяржаўную рэгістрацыю таварных знакаў, выдае пасведчанні на іх, вядзе Дзяржаўны рэестр таварных знакаў і знакаў абслугоўвання Рэспублікі Беларусь. Адпаведна, ацэнка абазначэнняў на прадмет іх падабенства да ступені змешвання па-за рамкамі названай экспертызы да кампетэнцыі НЦІУ не адносіцца, гэта значыць НЦІУ не ўпаўнаважаны даваць заключэнні аб падабенстве да ступені змешвання абазначэнняў, якія знаходзяцца ў грамадзянскім абароце.

Пры гэтым звяртаем увагу, што праверка абазначэнняў, заяўленых на рэгістрацыю ў якасці таварных знакаў, на прадмет іх тоеснасці і падабенства з іншымі абазначэннямі ажыццяўляецца ў рамках экспертызы заяўленага абазначэння ў адпаведнасці з пп. 117-130 Палажэння аб парадку рэгістрацыі таварнага знака і знака абслугоўвання, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 28 снежня 2009 г. № 1719 (далей – Палажэнне).

Так, згодна з п. 117 Палажэння абазначэнне лічыцца падобным да ступені змешвання з іншым абазначэннем, калі яно асацыюецца з ім у цэлым, нягледзячы на ​​іх асобныя адрозненні. Ацэнка падабенства абазначэнняў ажыццяўляецца на аснове агульнага ўражання, якое фарміруецца з улікам неахоўных элементаў. Пры гэтым фарміраванне агульнага ўражання можа адбывацца пад уздзеяннем любых асаблівасцяў абазначэння, у тым ліку дамінуючых славесных або графічных элементаў, іх кампазіцыйнага і каляровага выканання і гэтак далей з дапамогай ацэнкі абазначэння па крытэрыях гукавога (фанетычнага), графічнага (візуальнага) і сэнсавага (семантычнага) падабенства.

Такім чынам, уладальнік таварнага знака можа самастойна з выкарыстаннем заканадаўства ацаніць прыналежны яму таварны знак і «спрэчнае» абазначэнне або звярнуцца па кансультацыю да асоб, якія валодаюць спецыяльнымі ведамі, напрыклад патэнтных павераных.

У выпадку, калі пасля аналізу абазначэнняў на прадмет іх падабенства да ступені змешвання і ацэнкі тавараў і паслуг супрацьпастаўленых абазначэнняў уладальнік прыходзіць да высновы, што абазначэнні з'яўляюцца падобнымі да ступені змешвання і выкарыстоўваюцца ў адносінах да аднастайных тавараў і, адпаведна, іншыя асобы парушаюць належнае яму выключнае права на таварны знак, ён мае права звярнуцца да механізмаў абароны правоў.

У прыватнасці, існуюць пазаюрысдыкцыйныя спосабы абароны правоў, напрыклад накіраванне прэтэнзіі (пісьмовая прапанова аб добраахвотным урэгуляванні спрэчкі) або выкарыстанне медыяцыі (перамовы бакоў з удзелам медыятара ў мэтах урэгулявання спрэчкі (спрэчак) бакоў шляхам выпрацоўкі імі ўзаемапрымальнага пагаднення). Указаныя механізмы не прадугледжваюць звароту да якіх-небудзь органаў.

Акрамя таго, існуе шэраг юрысдыкцыйных спосабаў абароны, калі ўладальнік звяртаецца ў адпаведныя органы ў залежнасці ад спецыфікі асобнага парушэння і мэт, якіх у выніку хацеў бы дасягнуць уладальнік таварнага знака.

Так, прадугледжана магчымасць звярнуцца па абарону свайго парушанага права ў судовую калегію па справах інтэлектуальнай уласнасці Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь, якая ў адпаведнасці з часткай другой арт. 45 Грамадзянскага працэсуальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь разглядае справы па спрэчках, якія вынікаюць з прымянення заканадаўства, якое рэгулюе маёмасныя і асабістыя немаёмасныя адносіны, якія ўзнікаюць у сувязі са стварэннем, прававой аховай і выкарыстаннем аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці.

У рамках названага механізма ўладальнік таварнага знака можа звярнуцца да абароны выключнага права агульнаграмадзянскімі спосабамі згодна з арт. 11 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь, спосабамі абароны менавіта выключнага права, прадугледжанымі арт. 990 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь, а таксама «спецыяльнымі» спосабамі абароны выключнага права на таварны знак (арт. 29 Закона аб таварных знаках). Напрыклад, уладальнік таварнага знака можа на свой выбар патрабаваць ад асобы, якая парушыла выключнае права на таварны знак, замест кампенсацыі страт выплаты кампенсацыі ў памеры ад адной да пяцідзесяці тысяч базавых велічынь, што вызначаецца судом з улікам характару парушэння.

Адзначаем, што ў адпаведнасці з п. 2 ст. 10 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь да звароту ў суд з іскам па спрэчках паміж юрыдычнымі асобамі і (або) фізічнымі асобамі, якія ажыццяўляюць індывідуальную прадпрымальніцкую дзейнасць, абавязковым з'яўляецца прад'яўленне прэтэнзіі (пісьмовай прапановы аб добраахвотным урэгуляванні спрэчкі) або прымяненне медыяцыі, калі іншае не ўстаноўлена ўказаным Кодэксам ці іншымі заканадаўчымі актамі.

Акрамя таго, заканадаўствам для ўладальніка таварнага знака прадугледжана магчымасць звярнуцца:

у органы ўнутраных спраў, органы Камітэта дзяржаўнага кантролю, мытныя органы, службовыя асобы якіх згодна з пп. 1, 3, 8 ч. 1 арт. 3.30 Працэсуальна-выканаўчага кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях (далей – ПВКаАП) упаўнаважаны на складанне пратаколаў аб адміністрацыйных правапарушэннях па арт. 10.15 (Парушэнне аўтарскага права, сумежных правоў і правоў прамысловай уласнасці) Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях (далей – КаАП);

У выпадку ўчынення злачынства на працягу года пасля накладання адміністрацыйнага спагнання за такое ж парушэнне прадугледжана крымінальна-прававая адказнасць за парушэнне выключнага права ў тым ліку на таварны знак (арт. 201 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь).

у органы Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю, службовыя асобы якіх згодна з п. 35 ч. 1 ст. 3.30 ПВКаАП упаўнаважаны на складанне пратаколаў аб адміністрацыйных правапарушэннях па арт. 13.33 КаАП (Нядобрасумленная канкурэнцыя).

Яшчэ адным спосабам абароны выключнага права на таварны знак з'яўляецца яго ўнясенне ў мытны рэестр аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, вядзенне якога забяспечваецца Дзяржаўным мытным камітэтам Рэспублікі Беларусь у адпаведнасці з гл. 52 Закона Рэспублікі Беларусь ад 10 студзеня 2014 г. № 129-З «Аб мытным рэгуляванні ў Рэспубліцы Беларусь». Для ўключэння таварнага знака ў рэестр уладальнік або яго прадстаўнік падае заяву аб прыняцці мытнымі органамі мер па абароне правоў на аб'ект інтэлектуальнай уласнасці.

Пры гэтым магчымы парушальнік можа заявіць, што выкарыстоўвае прыналежны яму таварны знак, які таксама ахоўваецца ў Рэспубліцы Беларусь. У такім выпадку ўладальнік таварнага знака, які валодае больш ранняй датай прыярытэту, мае права звярнуцца ў Апеляцыйны савет пры НЦІУ з пярэчаннем супраць прадастаўлення прававой аховы таварнаму знаку, указаўшы, што прадастаўленне прававой аховы таварнаму знаку з больш позняй датай прыярытэту праведзена з парушэннем патрабаванняў падп. 1.1, 1.2 п. 1 арт. 5 Закона аб таварных знаках.

09.2024
Урбановіч Юлія Віктараўна, начальнік аддзела дасудовага ўрэгулявання НЦІУ